Je komt ze overal tegen in Puglia: ronde, witgekalkte stenen huisjes met een kegelvormig dak. Trulli zijn onlosmakelijk verbonden met het zuidelijke Italiaanse landschap. Maar wat zijn trulli precies, hoe zijn ze gebouwd en waar kun je ze het best bewonderen? Lees alles over deze bijzondere bouwsels. En ontdek hoe je zelf in een trullo kunt overnachten, een ervaring die je niet mag missen.
Wat zijn trulli?
Trulli (enkelvoud: trullo) zijn traditionele kalkstenen huisjes met een kenmerkend kegelvormig dak. Ze zijn typisch voor de Itria-vallei in de regio Puglia en ze worden al gebouwd sinds de 14e eeuw. Oorspronkelijk werden trulli gebruikt als tijdelijke schuilplaatsen en opslagplaatsen op het land, of als vaste woningen voor kleine landeigenaren en landarbeiders. Tegenwoordig zijn veel trulli omgebouwd tot woning, winkel of vakantiehuis én kun je er overnachten.
Een unieke bouwtechniek
Wat trulli zo bijzonder maakt, is de manier waarop ze zijn gebouwd: volledig zonder cement of specie. De ruwe kalkstenen werden ter plaatse gewonnen of verzameld van nabijgelegen velden en rotsformaties, en zo op elkaar gestapeld dat ze stevig blijven staan dankzij hun eigen gewicht. Dit is een bouwtechniek die al eeuwenlang wordt toegepast.
De kegelvorm ontstaat doordat de stenen in concentrische cirkels worden gestapeld die naar boven toe steeds nauwer worden. Dit maakte het eenvoudig om met lokaal verzamelde stenen een stevig bouwwerk te maken. Een trullo begint als één kamer, maar kan worden uitgebreid. Soms zijn er wel 5 of 6 trulli aan elkaar geschakeld.
Symbolen op het dak
Op de top van elke trullo bevindt zich een witte sluitsteen. Sommige trulli hebben daarnaast witte symbolen op het dak geschilderd, aangebracht in witte as (tegenwoordig in verf). Het gaat vaak om mythologische of religieuze tekens, zoals een hart, een kruis, een zon, of de letters S.C.S.D. De beginletters van de lokale heiligen Santo Cosma en Santo Damiano. Deze symbolen dienden om het kwaad af te weren of geluk te brengen.
Belasting ontduiken met een handig trucje
Volgens een hardnekkig verhaal werden trulli bewust zonder cement gebouwd om belasting te ontduiken. Wanneer de belastinginner in aantocht was, konden de huisjes snel worden afgebroken, waarna de belastinginner alleen een stapel losse stenen aantrof. Zo werd de belasting op vaste woningen slim omzeild. Of dit in de praktijk ook zo werkte, is maar de vraag. Een trullo volledig afbreken en weer opbouwen is nogal wat werk. Maar het verhaal maakt de bouwstijl er zeker niet minder fascinerend op.
Werelds Werelderfgoed in Alberobello
De meeste trulli zijn te vinden in de Valle d’Itria, en dan vooral in en rond het stadje Alberobello. Dit plaatsje telt meer dan 1.500 trulli, verspreid over de wijken Rione Monti en Rione Aia Piccola. Die indrukwekkende concentratie heeft Alberobello een plek op de UNESCO Werelderfgoedlijst opgeleverd, wat het de onofficiële hoofdstad van de trulli maakt.
Het UNESCO-erfgoed omvat de wijk Rione Monti met 1.030 trulli en Rione Aia Piccola met 590 trulli, aangevuld met 4 specifieke locaties: Casa d’Amore, Piazza del Mercato, Museo Storico en Trullo Sovrano. Ook de kerk Sant’Antonio — gebouwd in trullostijl — behoort tot het erfgoed. Trulli zijn daarnaast ook te vinden in omliggende plaatsen als Locorotondo, Martina Franca en Ostuni.
Bezienswaardigheden Alberobello
Alberobello is rijk aan bezienswaardigheden, met dank aan de vele trulli, kerken en musea. Voor de meeste trulli ga je naar de wijk Rione Monti, waar meer dan 1.000 exemplaren staan. Bijzonder is de Trullo Siamese: een bouwwerk met 2 ingangen en een dak bestaande uit 2 kegels. Bovenaan de wijk staat de Chiesa di Sant’Antonio, de karakteristieke kerk in trullostijl. De naburige wijk Rione Aia Piccola is rustiger en authentieker, hier wonen veel inwoners nog steeds in hun trullo.
Een absolute aanrader is de Trullo Sovrano: de grootste trullo van Alberobello en de enige met 2 verdiepingen. Het is tegenwoordig ingericht als museum. Het Museo del Territorio is nog groter en bestaat uit 15 aan elkaar verbonden trulli. Voor het mooiste uitzicht over de stad trek je naar Belvedere Santa Lucia. Zeker bij zonsondergang of in de vroege ochtend is het een spectaculair gezicht.
Slapen in een trullo
Een nacht slapen in een trullo is een ervaring die je niet snel vergeet. Je kunt zowel in Alberobello als op andere plekken in de Valle d’Itria een trullo huren, met 1 of meerdere slaapkamers. Wil je het wat landelijker? Dan zijn er ook trulli omgeven door olijfgaarden, zoals Trullo SantAngelo op het platteland. Voor wie liever in het dorp verblijft, biedt Trulli Holiday Albergo Diffuso in Alberobello een sfeervolle optie.
Disclaimer: Dit artikel bevat affiliate links. Wanneer je een aankoop doet via een van deze links, ontvangt Reizen naar Puglia een kleine commissie zónder extra kosten voor jou.
